Chùa Cương Xá Hải Phòng: Ngôi cổ tự sở hữu kỷ lục chữ 'Vạn' nhất châu Á

Chùa Cương Xá tại Hải Phòng không chỉ là điểm đến tâm linh bình yên mà còn gây kinh ngạc với hệ thống tường đá khắc chữ Vạn nhiều nhất châu Á hiện nay.

Nằm yên bình tại phường Tân Hưng, thành phố Hải Phòng, chùa Cương Xá (hay còn gọi là Quỳnh Khâu Tự - nghĩa là Gò Ngọc) từ lâu đã là niềm tự hào của người dân địa phương. Không chỉ sở hữu giá trị tâm linh sâu sắc, ngôi chùa này còn ghi danh vào lịch sử kiến trúc Phật giáo với một kỷ lục vô tiền khoáng hậu về nghệ thuật chạm khắc đá.

Dấu ấn thời gian và những tầng lịch sử nghìn năm

Chùa Cương Xá tọa lạc trên một gò đất cao phía Tây Nam làng Cương Xá, nơi từng là vùng đất cổ với sự quần cư lâu đời của 8 dòng họ. Theo các văn bia còn lưu giữ, ngôi chùa từng được trùng tu lớn vào năm 1627 dưới thời vua Lê Vĩnh Tộ (Lê Thần Tông), minh chứng cho sức sống bền bỉ qua hàng thế kỷ.

Một chi tiết đặc biệt khiến các nhà nghiên cứu văn hóa chú ý chính là trong quá trình phục dựng và mở rộng chùa vào năm 2009, các chuyên gia đã phát hiện ra những vết tích nền móng với gạch từ thời Đông Hán, có niên đại khoảng 2.000 năm. Điều này khẳng định Cương Xá không chỉ là một ngôi chùa cổ, mà là một di sản kiến trúc có chiều sâu lịch sử đáng kinh ngạc.

Trải qua những thăng trầm của chiến tranh, có thời điểm chùa bị xuống cấp nghiêm trọng, dột nát. Tuy nhiên, những giá trị cốt lõi vẫn được gìn giữ vẹn nguyên như 9 pho tượng gỗ dâu quý hiếm, đại hồng chung thời Lê và những câu đối cổ mang đậm triết lý nhà Phật.

Kiến trúc “Nội công ngoại quốc” và những tuyệt tác gỗ lim

Quần thể chùa Cương Xá hiện nay có tổng diện tích 7.385m2, được xây dựng theo bố cục “chữ Công” (nội công ngoại quốc) - một kiểu kiến trúc đặc trưng và điển hình của các ngôi chùa cổ vùng Bắc Bộ. Sự phân bổ không gian tại đây rất hài hòa: bên phải là nhà thờ Tổ, bên trái là nhà thờ Mẫu và Đức Thánh Trần, tạo nên một sự giao thoa tín ngưỡng đặc sắc của người Việt.

Điểm nhấn về mặt kỹ thuật kiến trúc chính là hệ thống 18 cột gỗ lim đồ sộ. Mỗi cột cao 8,2m và nặng khoảng 1,7 tấn, không chỉ đóng vai trò chịu lực mà còn thể hiện sự uy nghiêm, vững chãi của ngôi cổ tự. Bên cạnh đó, tượng Phật Thích Ca Mâu Ni bằng đá trắng và hệ thống tượng Tam Bảo bằng gỗ dâu là những tác phẩm nghệ thuật điêu khắc tinh xảo, mang lại cảm giác an lạc cho khách thập phương.

Giải mã kỷ lục châu Á: Hệ thống tường đá khắc chữ “Vạn” độc nhất

Điều khiến chùa Cương Xá trở nên nổi tiếng toàn châu lục chính là hệ thống tường bao quanh được xây bằng đá xanh khai thác từ núi Nhồi (Thanh Hóa). Đây là kết quả của một tư duy kiến trúc táo bạo từ Thượng tọa Thích Thanh Cường. Sau chuyến tham quan đền Angkor Wat tại Campuchia, ngài đã lấy cảm hứng từ những công trình đá đồ sộ để áp dụng vào việc xây dựng tường chùa.

Chi tiết kỹ thuật của bức tường khiến bất cứ ai cũng phải trầm trồ:

• Cấu trúc: Mỗi hàng tường gồm 108 viên đá (con số mang ý nghĩa tâm linh trong Phật giáo). Mỗi viên đá có kích thước 40x30x35cm, nặng khoảng 80kg.
• Họa tiết: 3 hàng đá dưới cùng được chạm khắc hình hoa sen - biểu tượng cho sự thuần khiết và quốc hoa của Việt Nam.
• Điểm nhấn: Từ hàng thứ 4 trở lên đến đỉnh tường, mỗi viên đá đều được khắc một chữ “Vạn” và phun nhũ vàng trang nghiêm.

Với tổng cộng gần 3.000 chữ “Vạn”, công trình này đã được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) và Tổ chức Kỷ lục châu Á chính thức công nhận. Trong Phật giáo, chữ “Vạn” không đơn thuần là một ký tự, mà là biểu tượng của Cát tường hải vân, đại diện cho một trong 32 tướng tốt và 80 vẻ đẹp của Đức Phật, mang ý nghĩa về sự vĩnh cửu và may mắn.

Giá trị tâm linh và sự lan tỏa tinh thần từ bi

Không dừng lại ở những kỷ lục, chùa Cương Xá tiếp tục hoàn thiện không gian tâm linh với việc khánh thành Phủ Mẫu và lầu Chuông. Nếu Phủ Mẫu là nơi tôn vinh đạo hiếu và tín ngưỡng thờ Mẫu truyền thống, thì lầu Chuông lại là biểu tượng của sự tỉnh thức, lan tỏa tinh thần từ bi đến với cộng đồng.

Để có được diện mạo khang trang như hiện nay, ngôi chùa đã trải qua gần 7 năm phục dựng và chế tác công phu. Sự thành công này không chỉ đến từ tâm huyết của nhà chùa mà còn từ sự chung tay đóng góp của các Phật tử và nhân dân địa phương, tạo nên một sợi dây gắn kết bền chặt giữa di sản và con người.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Có thể nói, chùa Cương Xá là một minh chứng điển hình cho sự kết tinh giữa văn hóa, mỹ thuật và đức tin. Giữa nhịp sống hối hả của thành phố Cảng, tiếng chuông chùa Cương Xá vẫn ngân vang, mời gọi những ai muốn tìm về sự tĩnh lặng trong tâm hồn và chiêm ngưỡng một kiệt tác kiến trúc độc đáo của Việt Nam.

Bạn đã bao giờ ghé thăm ngôi chùa kỷ lục này chưa? Hãy chia sẻ cảm nhận của bạn hoặc lên kế hoạch cho một chuyến hành hương về Hải Phòng để trực tiếp chiêm ngưỡng những chữ “Vạn” vàng rực rỡ trên nền đá xanh nhé!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Chùa Cương Xá nằm ở đâu và có tên gọi khác là gì?Chùa Cương Xá nằm tại phường Tân Hưng, thành phố Hải Phòng và còn được gọi là Quỳnh Khâu Tự (nghĩa là Gò Ngọc).

Vì sao chùa Cương Xá được công nhận kỷ lục châu Á?Chùa được công nhận là ngôi chùa có hệ thống tường đá khắc chữ ‘Vạn’ nhiều nhất châu Á với gần 3.000 chữ Vạn được chạm khắc công phu trên đá xanh.

Ý nghĩa của chữ ‘Vạn’ khắc trên tường chùa là gì?Trong Phật giáo, chữ ‘Vạn’ là biểu tượng của Cát tường hải vân, đại diện cho sự may mắn, vĩnh cửu và là một trong 32 tướng tốt của Đức Phật.

Câu hỏi thường gặp

Chùa Cương Xá nằm ở đâu và có tên gọi khác là gì?

Chùa Cương Xá nằm tại phường Tân Hưng, thành phố Hải Phòng và còn được gọi là Quỳnh Khâu Tự (nghĩa là Gò Ngọc).

Vì sao chùa Cương Xá được công nhận kỷ lục châu Á?

Chùa được công nhận là ngôi chùa có hệ thống tường đá khắc chữ ‘Vạn’ nhiều nhất châu Á với gần 3.000 chữ Vạn được chạm khắc công phu trên đá xanh.

Ý nghĩa của chữ ‘Vạn’ khắc trên tường chùa là gì?

Trong Phật giáo, chữ ‘Vạn’ là biểu tượng của Cát tường hải vân, đại diện cho sự may mắn, vĩnh cửu và là một trong 32 tướng tốt của Đức Phật.